Miasto, które pamięta
-
Pałac Wielopolskich
Stąd szwedzkie działa ostrzeliwały Wawel, a wielki pożar w 1850 roku zostawił zgliszcza.
Wzniesiony dla hetmana Jana Tarnowskiego pałac pamięta szwedzki ostrzał Wawelu i stacjonowanie wojsk austriackich. Po niszczycielskim pożarze kupił go chirurg, który otworzył tu kawiarnię ze szklaną werandą, zanim gmach stał się sercem władz miasta.
Szalony faktW 1655 roku Szwedzi ustawili w pałacu działa do ostrzału Zamku Królewskiego na Wawelu, co doprowadziło do częściowego zniszczenia budynku.
Fot. Ludvig14, CC BY-SA 3.0
2 min pieszo · 160 m
Kościół św. Piotra
Średniowieczny kościół, który stał się kamienicą ze słoniami
Ten niewielki, murowany kościół z jednym ołtarzem stał na rogu ulic Poselskiej i Grodzkiej już od początku XIV wieku. Po pożarze odbudował go Maciej Miechowita, ale pod koniec XVIII wieku świątynię zamknięto i przebudowano na kamienicę mieszkalną.
Szalony faktW 1791 roku kościół przestał istnieć jako miejsce kultu: zamknięto go i przekształcono w zwykły dom mieszkalny, znany dziś jako kamienica „Pod Elefanty”.
Fot. Maatex, CC BY-SA 3.0 pl
2 min pieszo · 130 m
Pałac Samuela Maciejowskiego
Renesansowa rezydencja kanonika, która stała się więzieniem Inkwizytoriatu
Przy ulicy Kanoniczej 1 stoi pałac wzniesiony w latach 1531–1532 dla kanonika Samuela Maciejowskiego, późniejszego biskupa. W murach przetrwały ślady bogatego życia kanoniczego i mroczna pamięć o trybunale inkwizycyjnym, a dziś studenci architektury piją kawę w "Inkwizytorze" obok zabytkowej arkadowej loggii.
Szalony faktW XVI wieku mury pałacu miały strzelnice – budowano go z myślą o obronie – a później przejęły go władze na siedzibę Inkwizytoriatu i więzienie.
Fot. Maire, CC BY-SA 2.5
1 min pieszo · 110 m
Kościół św. Marii Magdaleny
Kościół, który zniknął z placu, ale został w pamięci Krakowa
Gotycki kościół z XIII wieku stał w sercu średniowiecznego Krakowa, na terenie dawnej osady Okół. Po pożarze w 1719 roku stopniowo popadał w ruinę, a Austriacy zamknęli świątynię i sprzedali jej wyposażenie na licytacji.
Szalony faktW 1811 roku kościół całkowicie zburzono, a wcześniej jego wyposażenie rozprzedano na licytacji.
Fot. Sebastian Warneke, CC BY-SA 3.0 pl
1 min pieszo · 90 m
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Pierwsza barokowa budowla Krakowa, fundowana przy muzyce w trzy chóry
Gdy jezuici w 1597 roku zakładali ten kościół na Grodzkiej, grała muzyka w trzy chóry, a mszę świętą odprawiano pod namiotem. Fasadę z dolomitu, zaprojektowaną przez Giovanniego Trevano, zdobią w niszach posągi świętych jezuickich.
Szalony faktW latach 1809–1815 świątynia funkcjonowała jako cerkiew prawosławna, po czym powróciła do rąk katolików.
Fot. Jeremiah Z. Cockroach, CC BY-SA 4.0
1 min pieszo · 70 m
Kościół św. Andrzeja
Romańska twierdza, gdzie mniszki modliły się pośród mongolskiego oblężenia
Ten surowy, kamienny kościół zbudowano w XI wieku i pamięta on najazdy tatarskie. W 1241 roku za jego potężnymi murami chroniła się przed Mongołami cała okoliczna ludność.
Szalony faktPodczas pierwszego najazdu mongolskiego w 1241 roku mieszkańcy Krakowa bronili się właśnie w tym kościele-twierdzy.
Fot. Jeremiah Z. Cockroach, CC BY-SA 4.0
Pozostałe przystanki (12)
1 min pieszo · 40 m
Klasztor klarysek przy kościele św. Andrzeja
Pierwszy klasztor klarysek na ziemiach polskich — modlitwa nie ustaje tu od XIII wieku
Klasztor założyła błogosławiona Salomea, córka Leszka Białego, która została pierwszą polską klaryską. Siostry mieszkają tu od 1316 roku, gdy książę Władysław Łokietek ofiarował im klasztor przy kościele św. Andrzeja.
Szalony faktW 1951 roku komuniści nakazali zamknąć szkołę klasztorną — i paradoksalnie pozwoliło to siostrom wrócić do upragnionej klauzury papieskiej.
Fot. Qvidemus, CC BY-SA 3.0 pl
2 min pieszo · 140 m
Pałac arcybiskupów gnieźnieńskich
Przez blisko cztery wieki rezydowali tu prymasi Polski
Ten renesansowy pałac na rogu Grodzkiej i Podzamcza pamięta kroki najbardziej wpływowych ludzi w królestwie. To właśnie tutaj, w sercu Królewskiego Miasta, przez stulecia ważyły się losy polskiego Kościoła.
Szalony faktArcybiskupi gnieźnieńscy, noszący tytuł prymasa Polski, zajmowali tę siedzibę od 1531 do 1805 roku — przez niemal 280 lat.
Fot. Mach240390, CC BY 4.0
3 min pieszo · 210 m
Zamek Królewski na Wawelu
Tu polscy królowie podejmowali brzemienne decyzje, a mury pamiętają tatarskie oblężenie.
To nie tylko zamek, ale serce polskiej państwowości na przestrzeni wieków. Liczne pożary, grabieże i przemarsze obcych wojsk sprawiały, że rezydencja wielokrotnie odradzała się, zmieniając styl z romańskich murów na królewską siedzibę.
Szalony faktW 1241 roku drewniano-ziemny gród wawelski wraz z Okołem obronił się przed oblężeniem tatarskim.
Fot. Stanislau 93, CC BY-SA 3.0 pl
1 min pieszo · 80 m
Kaplica Jana I Olbrachta
Tu renesans po raz pierwszy zajrzał do Polski przez królewski nagrobek.
Przy zachodniej ścianie tej kaplicy znajduje się miejsce wiecznego spoczynku króla Jana I Olbrachta. Jego nagrobek to odważne połączenie późnego gotyku i pierwszego tchnienia włoskiego renesansu, ufundowane przez jego matkę, królową Elżbietę Rakuszankę.
Szalony faktTo właśnie architektoniczne obramienie tego nagrobka, wykonane przez Franciszka Florentczyka w latach 1502-1505, jest uznawane za jedno z pierwszych świadectw renesansu w Polsce i zapoczątkowuje nową epokę w polskiej sztuce sepulkralnej.
Fot. Mach240390, CC BY-SA 3.0
1 min pieszo · 40 m
Groby Królewskie na Wawelu
Panteon polskich królów i bohaterów ukryty w romańskich podziemiach.
W kryptach pod katedrą od XIV wieku spoczywają pierwsi władcy odrodzonego Królestwa Polskiego. Podziemia zostały połączone korytarzami, dzięki czemu można przejść od królewskich sarkofagów do miejsc spoczynku bohaterów narodowych.
Szalony faktTrumna z ciałem Tadeusza Kościuszki została umieszczona w marmurowym sarkofagu w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832 roku — obawiano się niepokojów po upadku powstania listopadowego.
Fot. Enstropia, CC BY-SA 4.0
1 min pieszo · 10 m
Wieża Zygmuntowska
Tutaj bije brązowe serce Polski, pamiętające królów i morderstwa.
Ta wieża na Wawelu, niegdyś baszta obronna z XIV wieku, została przekształcona w majestatyczną dzwonnicę. Podwyższono ją specjalnie po to, by w 1521 roku zawiesić legendarny Dzwon Zygmunt, a dębowa konstrukcja wsporcza pod nim nie styka się z murami do dziś.
Szalony faktDzwon Stanisław odlano w 1463 roku za zbawienie duszy zamordowanego brata fundatora, używając materiału ze starszego dzwonu Nawoja.
Fot. Mach240390, CC BY 4.0
1 min pieszo · 80 m
Kaplica Świętokrzyska (Jagiellońska)
Tu spoczywa król, którego nagrobek stał się przyczyną klątwy.
Wchodzimy do kaplicy grobowej Kazimierza Jagiellończyka i jego żony Elżbiety. Ściany pokryli tu jeszcze za życia króla malarze ruscy, a sam nagrobek to ostatnie wielkie dzieło Wita Stwosza na Wawelu.
Szalony faktGdy w 1973 roku otwarto grób Kazimierza Jagiellończyka do badań, wkrótce zmarło kilkunastu członków ekipy naukowej — powiązano to z niebezpiecznym grzybem, który przez wieki dojrzewał w sarkofagu.
Fot. Mach240390, CC BY-SA 3.0
1 min pieszo · 10 m
Kaplica Potockich
Barokowy biskup i błogosławiący Chrystus dłuta Thorvaldsena — sąsiedztwo losów
W południowej nawie katedry wawelskiej kryje się kaplica pamiętająca biskupa Zawiszę z 1381 roku, a obecny kształt rodowego mauzoleum Potockich zawdzięcza Zofii Potockiej w XIX wieku. Zeszły się tu epoki: renesansowy nagrobek biskupa Padniewskiego i delikatny marmurowy Chrystus błogosławiący młodego Artura Potockiego.
Szalony faktFigurę Chrystusa błogosławiącego na pomnik Artura Potockiego wyrzeźbił w Rzymie sam Bertel Thorvaldsen — światowej sławy duński rzeźbiarz-klasycysta.
Fot. Tsadee, CC BY-SA 4.0
2 min pieszo · 170 m
Baszta Złodziejska
Tutaj sadzano złoczyńców, a teraz ukryte są archeologiczne skarby
Jedna z trzech w pełni zachowanych gotyckich baszt na Wawelu, wzniesiona w XIV wieku. Po pożarach i austriackiej przebudowie przywrócono jej stan z XVIII wieku, a w podziemiach nadal znajduje się loch więzienny.
Szalony faktW XVI wieku mówiono o tej wieży, że to miejsce 'kędy złoczyńcę sadzają', i była ona kilkakrotnie niszczona przez pożary.
Fot. Zygmunt Put Zetpe0202, CC BY-SA 4.0
2 min pieszo · 180 m
Baszta Sandomierska
Więziono w niej szlachtę, a tuż obok ścinano rajców
Jedna z trzech zachowanych baszt ogniowych na Wawelu z połowy XV wieku. Według tradycji trzymano w niej szlachtę ziemi sandomierskiej, a u jej stóp w 1462 roku ścięto sześciu rajców za zabójstwo magnata Jędrzeja Tęczyńskiego.
Szalony faktW 1772 roku konfederaci barscy dostali się na Wawel kanałem przy sąsiednich murach.
Fot. Marcin Konsek, CC BY-SA 4.0
1 min pieszo · 50 m
Baszta Kobieca
Baszta zburzona przez Austriaków i odbudowana z pamięci.
Ta gotycka baszta z XIV wieku na wzgórzu wawelskim pamięta czasy królewskich procesji, ale w 1851 roku została po prostu zburzona przez austriackich wojskowych, by zrobić miejsce pod nowe mury obronne cytadeli. Dopiero wiek później, w 1958 roku, zrekonstruowano jej górną część, przywracając historyczną sprawiedliwość sylwecie wzgórza.
Szalony faktBaszta została całkowicie zburzona przez Austriaków w 1851 roku podczas przekształcania Wawelu w twierdzę, a jej rekonstrukcja nastąpiła dopiero w 1958 roku.
Fot. Zygmunt Put, CC BY-SA 4.0
1 min pieszo · 40 m
Baszta Szlachecka
Za kratami nie złodzieje, a szlachcice, którzy podpadli królowi.
Ta gotycka baszta z XIV wieku pełniła funkcję więzienia dla wysoko urodzonych. Wyobraźcie sobie uwięzionych szlachciców, spoglądających na wzgórze wawelskie przez kraty, pozbawionych wolności, ale nie honoru.
Szalony faktW tej baszcie przetrzymywano wyłącznie przedstawicieli stanu szlacheckiego, stąd jej nazwa.
Fot. Mach240390, CC BY-SA 3.0
